KINH TẾ TUẦN HOÀN NHỰA TRONG KỶ NGUYÊN SỐ: THỰC TRẠNG, THÁCH THỨC VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
DOI:
https://doi.org/10.59775/1859-3968.426Từ khóa:
Chuyển đổi số, dòng chảy vật liệu, kinh tế tuần hoàn nhựa, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất.Tóm tắt
Chất thải nhựa đang tạo áp lực lớn lên môi trường và hệ thống quản lý chất thải tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh gia tăng thương mại điện tử và tiêu dùng bao bì nhựa dùng một lần. Bài viết phân tích thực trạng kinh tế tuần hoàn (KTTH) trong lĩnh vực nhựa dựa trên dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2020-2024, kết hợp vận dụng khung phân tích dòng chảy vật liệu (MFA) theo hướng định tính và bán định lượng nhằm nhận diện các điểm nghẽn trong chuỗi giá trị nhựa. Kết quả cho thấy Việt Nam phát sinh khoảng 3,7 triệu tấn nhựa hậu tiêu dùng mỗi năm nhưng chỉ 11-15% được tái chế do phân loại tại nguồn còn hạn chế, phụ thuộc vào khu vực thu gom phi chính thức và công nghệ tái chế còn lạc hậu. Nghiên cứu đồng thời chỉ ra tiềm năng của IoT, Big Data, AI và blockchain trong nâng cao hiệu quả thu gom, minh bạch dữ liệu và hỗ trợ thực thi EPR. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy tuần hoàn nhựa và chuyển đổi số tại Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
Lim X. & Toan P. (2021). Plastic packaging surge in Southeast Asia during COVID-19. Waste Management Research, 39(7), 875-887.
World Bank (2024). Vietnam: Plastic Circularity Opportunities. World Bank Group.
Jambeck J. R., Geyer R., Wilcox C., Siegler T. R., Perryman M., Andrady A., Narayan R. & Law K. L. (2015). Plastic waste inputs from land into the ocean. Science, 347(6223), 768-771.
Ngân hàng Thế giới & NPAP Việt Nam. (2023). Báo cáo nghiên cứu điển hình về số hóa hoạt động thu gom chất thải tái chế tại đô thị: Mô hình VECA giai đoạn 2021-2023, Hà Nội.
Chính phủ Việt Nam. (2020). Luật Bảo vệ Môi trường 2020.
Chính phủ Việt Nam. (2022). Nghị định 08/2022/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường.
Thủ tướng Chính phủ. (2022). Quyết định số 687/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Phát triển Kinh tế tuần hoàn.
Pearce D. W. & Turner R. K. (1990). Economics of Natural Resources and the Environment. Johns Hopkins University Press.
Ellen MacArthur Foundation. (2013). Towards the Circular Economy. EMF.
Ellen MacArthur Foundation. (2016). The New Plastics Economy: Rethinking the Future of Plastics.
Ghisellini P., Cialani C. & Ulgiati S. (2016). A review on circular economy: The expected transition to a balanced interplay of environmental and economic systems. Journal of Cleaner Production, 114, 11-32.
Geissdoerfer M., Savaget P., Bocken N. & Hultink E. (2017). The circular economy – A new sustainability paradigm? Journal of Cleaner Production, 143, 757-768.
Korhonen J., Nuur C., Feldmann A. & Birkie S. (2018). Circular economy as an essentially contested concept. Journal of Cleaner Production, 175, 544-552.
Hopewell J., Dvorak R. & Kosior E. (2009). Plastics recycling: Challenges and opportunities. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 364(1526), 2115-2126.
Ragaert K., Delva L. & Van Geem K. (2017). Mechanical and chemical recycling of plastics. Waste Management, 69, 24–58.
Velis C., Cook E. & Sturges N. (2021). Challenges and opportunities for plastics recycling in developing countries. Waste Management & Research, 39(5), 575-590.
Wang T., Li Y. & Wang J. (2021). Plastic recycling in China: Current status and prospects. Resources, Conservation & Recycling, 169, 105543.
Eurostat (2023). Recycling rate of plastic packaging waste in the EU.
Ministry of the Environment Japan (2022). Plastic Resource Circulation Policy in Japan.
Widiyanti A., Rancak G. T., Ramadan B. S.,& Hanaseta E. (2025). Comprehensive literature review of material flow analysis (MFA) of plastics waste: Recent trends, policy, management, and methodology. Journal of Material Cycles and Waste Management, 27(1), 1-18.
Liang H., Dong H., Zhang C., Geng Y., Liu X., Liu G. & Zhong C. (2023). Combining LCA-MFA models to identify China’s plastic value chain environmental impact mitigation pathways. iScience, 26(9), 107701.
Gupta S., Chen Y. & Lee Y. (2022). Digital technologies for circular economy: A systematic review and research agenda. Resources, Conservation & Recycling, 176, 105232.
OECD (2020). Extended Producer Responsibility: A Guidance for Efficient Waste Management. OECD Publishing.
Berg H., Magnusson R. & Sörme L. (2021). Digitalization for sustainable resource management: A systematic review. Journal of Cleaner Production, 279, 123201.
CIEM (2021). Kinh tế tuần hoàn và hàm ý chính sách cho Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội.
UNDP Việt Nam (2022). Thúc đẩy phân loại rác tại nguồn tại đô thị Việt Nam.
Nguyễn Đức Lợi (2021). Chính sách kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam: Cơ hội và thách thức. Tạp chí Kinh tế & Phát triển, 284, 45-52.
Trần Thọ Đạt & Đỗ Thiên Anh Tuấn. (2022). Nền kinh tế tuần hoàn: Khái niệm, thực tiễn và định hướng tại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Dự báo, 32(4), 12-18.
PRO Việt Nam (2023). Báo cáo tái chế bao bì giai đoạn 2020-2023, Hà Nội.
Duy Tân Group (2021). Báo cáo phát triển bền vững và tuần hoàn nhựa. Thành phố Hồ Chí Minh.
Bộ Tài nguyên và Môi trường (2021). Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia 2020: Chuyên đề chất thải rắn.
Bộ Tài nguyên và Môi trường. (2022). Hướng dẫn thực hiện EPR theo Luật Bảo vệ Môi trường 2020.
Bộ Tài nguyên và Môi trường. (2023). Báo cáo quản lý rác thải nhựa tại Việt Nam.
UNEP (2023). Global Plastics Outlook. United Nations Environment Programme.
Vietnam Plastic Action Partnership (2023). Vietnam Plastics Progress Report. NPAP.
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Hùng Vương
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép quốc tế Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDeri Phái sinh 4.0 .
