ĐA DẠNG CÁC LOÀI THỰC VẬT NGUY CẤP, QUÝ HIẾM VÀ ĐẶC HỮU TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN KIM HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN
DOI:
https://doi.org/10.59775/1859-3968.402Từ khóa:
Đa dạng thực vật, loài nguy cấp, loài đặc hữu, núi đá vôi, khu BTTN Kim Hỷ.Tóm tắt
Khu Bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ là vùng rừng núi đá vôi tiêu biểu, có vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học ở miền núi phía Bắc Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm đánh giá mức độ đa dạng của các loài thực vật nguy cấp, quý hiếm và đặc hữu tại khu vực nghiên cứu trên các khía cạnh thành phần loài, bậc phân loại, dạng sống, yếu tố địa lý và giá trị sử dụng. Kết quả ghi nhận 219 loài thực vật nguy cấp, quý hiếm và đặc hữu, thuộc 152 chi, 71 họ và 4 ngành thực vật có mạch. Có 75 loài được xếp vào các mức nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024, 97 loài nằm trong Thông tư 27/2025 TT-NNMT, 76 loài thuộc Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp CITES và 69 loài đặc hữu Việt Nam. Trong tổng số loài ghi nhận, 142 loài có giá trị sử dụng, chủ yếu là cây làm thuốc, cây làm cảnh và cây cho gỗ. Kết quả khẳng định Khu BTTN Kim Hỷ là khu vực có giá trị bảo tồn cao, cần được ưu tiên bảo vệ và quản lý bền vững.
Tài liệu tham khảo
Belanger J. & Pilling D. (2019). The State of the World’s Biodiversity for Food and Agriculture. FAO Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture, Rome, Italy.
Bita-Nicolae C. & Dhyani P. (2025). Editorial: Plant diversity: the key to ecosystem resilience in a changing world. Frontiers in Plant Science, 15, 1534119.
Canadas E. M., Fenu G., Peñas J., Lorite J., Mattana E. & Bacchetta G. (2014). Hotspots within hotspots: endemic plant richness, environmental drivers and implications for conservation. Biological Conservation, 170, 282-291.
Coelho N., Gonçalves S. & Romano A. (2020). Endemic plant species conservation: biotechnological approaches. Plants, 9(3), 345.
Bộ Tài nguyên và Môi trường (2022). Báo cáo quốc gia về đa dạng sinh học năm 2022. Nhà xuất bản Hồng Đức, Hà Nội.
Gray R. J., Gazagne E., Tilker A., et al. (2025). Prioritising natural heritage: evaluating distribution, threats, and conservation needs of species recovery targets in Vietnam. Biodiversity and Conservation, 34, 4289-4308.
Watson J. E. M., Dudley N., Segan D. B. & Hockings M. (2014). The performance and potential of protected areas. Nature, 515, 67–73.
Convention on Biological Diversity (CBD) (2025). Protected Areas – An Overview. Truy cập ngày 14/12/2025, từ <https://www.cbd.int/protected/overview>.
Đỗ Quang Huy (2013). Báo cáo quy hoạch bảo tồn và phát triển rừng bền vững Khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2012–2020. Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bắc Kạn, Bắc Kạn.
Phạm Thanh Hà, Trần Ngọc Hải, Trần Minh Hợi & Ninh Khắc Bản (2011). Nghiên cứu đa dạng thành phần loài thực vật bậc cao có mạch khu vực núi đá vôi xã Kim Hỷ, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Báo cáo khoa học Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất Hệ thống bảo tàng thiên nhiên Việt Nam.
Phùng Thị Tuyến, Trần Ngọc Hải, Trần Minh Hợi & Hà Thị Vân Anh (2011). Nghiên cứu nhân giống để bảo tồn loài Du sam đá vôi (Keteleeria davidiana (Bertrand) Beissn.) tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Báo cáo khoa học Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất Hệ thống bảo tàng thiên nhiên Việt Nam.
La Văn Phúc & Lê Đồng Tấn (2013). Đa dạng yếu tố địa lý của khu hệ thực vật Khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ, tỉnh Bắc Kạn. Hội nghị khoa học toàn quốc về Sinh thái và Tài nguyên sinh vật lần thứ 5. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
Ban Quản lý Bảo vệ rừng Khu Bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ (2021). Phương án quản lý rừng bền vững Khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ, giai đoạn 2021–2030.
Nguyễn Nghĩa Thìn (2007). Các phương pháp nghiên cứu thực vật. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
Taylor M. S. (1990). Field techniques used by Missouri Botanical Garden. Missouri Botanical Garden.
Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam (2015). Bộ quy trình thu thập mẫu sinh vật, địa chất và thổ nhưỡng của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam. Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Hà Nội.
Phạm Hoàng Hộ (1999-2000). Cây cỏ Việt Nam (Quyển 1-3). Nhà xuất bản Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh.
Nguyễn Tiến Bân (1997). Cẩm nang tra cứu và nhận biết các họ thực vật hạt kín ở Việt Nam. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường-Đại học Quốc gia Hà Nội (2001). Danh lục các loài thực vật Việt Nam (Tập 1). Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
Nguyễn Tiến Bân (2003-2005). Danh lục các loài thực vật Việt Nam (Tập 2-3). Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
Wu Z. Y. & Raven P. H. (1994-2013). Flora of China (Vols. 1-25). Missouri Botanical Garden Press, St. Louis, MO.
Royal Botanic Gardens, Kew (2026). Plants of the World Online. Truy cập ngày 10/01/2026, từ <https://powo.science.kew.org/>.
International Plant Names Index (2026). International Plant Names Index. Truy cập ngày 10/01/2026, từ <https://www.ipni.org/>.
Raunkiaer C. (1934). The Life Forms of Plants and Statistical Plant Geography. Clarendon Press, Oxford.
Trần Đình Lý (Chủ biên) và cộng sự (1993). 1900 loài cây có ích ở Việt Nam. Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.
PROSEA (1989-1999). Plant Resources of South-East Asia (Vols. 1–19). Backhuys Publishers, Leiden.
Trần Hợp (2002). Tài nguyên cây gỗ Việt Nam. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Thành phố Hồ Chí Minh.
Trần Hợp (2012). Tài nguyên cây cảnh Việt Nam (Tập 1). Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
Võ Văn Chi (2012). Từ điển cây thuốc Việt Nam (Tập 1–2). Nhà xuất bản Y học, Thành phố Hồ Chí Minh.
Viện Dược liệu (2016). Danh lục cây thuốc Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (2024). Sách Đỏ Việt Nam (Tập 2: Thực vật và Nấm). Nhà xuất bản Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Hà Nội.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường (2025). Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025 quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm; nuôi động vật rừng thông thường và thực thi Công ước CITES.
IUCN (2026). The IUCN Red List of Threatened Species: Version 2025. Truy cập ngày 10/01/2026, từ <https://www.iucnredlist.org>.
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Hùng Vương
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép quốc tế Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDeri Phái sinh 4.0 .
