THIẾT KẾ TÌNH HUỐNG DẠY HỌC BÀI TOÁN TỐI ƯU THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH LỚP 12
DOI:
https://doi.org/10.59775/1859-3968.374Từ khóa:
Bài toán tối ưu, tình huống dạy học, năng lực giải quyết vấn đề, Toán 12.Tóm tắt
Nghiên cứu này nhằm đề xuất quy trình thiết kế tình huống dạy học trong chuyên đề “Ứng dụng Toán học giải các bài toán tối ưu” theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 12. Trên cơ sở phân tích Chương trình GDPT 2018 và tổng hợp các quan điểm dạy học giải quyết vấn đề, nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu, khảo sát thực tiễn và thực nghiệm sư phạm tại Trường THPT Huỳnh Văn Nghệ. Kết quả thực nghiệm cho thấy điểm trung bình của lớp thực nghiệm (7,30) cao hơn lớp đối chứng (6,00), với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05). Đồng thời, tỷ lệ học sinh đạt mức khá, giỏi ở lớp thực nghiệm tăng rõ rệt, cho thấy tác động tích cực của quy trình đề xuất đối với việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề, đặc biệt ở khả năng mô hình hóa và đánh giá kết quả trong bối cảnh thực tiễn. Quy trình đề xuất gồm bốn bước: xây dựng tình huống có vấn đề; phân tích và mô hình hóa; thực hiện và trình bày giải pháp; đánh giá và mở rộng. Kết quả nghiên cứu góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018 và cung cấp cơ sở sư phạm khả thi cho dạy học bài toán tối ưu ở trung học phổ thông.
Tài liệu tham khảo
OECD (2019). PISA 2018 Results (Volume I): What students know and can do. PISA, OECD Publishing, Paris.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Niss M. & Højgaard T. (2019). Mathematical competencies revisited. Educational Studies in Mathematics, 102(1), 9-28.
OECD (2023). PISA 2022 assessment and analytical framework. PISA,OECD Publishing, Paris.
Polya G. (1945). How to solve it. Princeton University Press, UK.
Schoenfeld A. H. (2016). Learning to think mathematically: Problem solving, metacognition, and sense making in mathematics (Reprint). Journal of Education, 196(2), 1-38.
Nguyễn Ngọc Giang, Nguyễn Thị Thủy, Phạm Thị Thu Nga & Hà Như Mai (2024). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh thông qua dạy học giải bài toán thực tiễn ở lớp 9. Tạp chí Giáo dục, 24(8), 23-27.
Putri O. R. U., Susiswo Hidayanto E. & Slamet (2023). Problem-solving: Growth of students' mathematical understanding in producing original solutions. Mathematics Teaching-Research Journal, 15(3), 168-189.
Santos-Trigo M. (2024). Problem solving in mathematics education: Tracing its foundations and current research-practice trends. ZDM - Mathematics Education, 56(2), 211-222.
Nguyễn Hữu Hậu, Nguyễn Ngọc Ánh, Nguyễn Thị Ngọc Huyền, & Nguyễn Thị Kim Xuân. (2023). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 10 khi dạy học chủ đề Các hệ thức lượng trong tam giác. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Hồng Đức, (63), 39-52.
Nguyễn Bá Kim (2007). Phương pháp dạy học môn Toán. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm, Hà Nội.
Phan Anh Tài (2014). Đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trong dạy học Toán lớp 11 trung học phổ thông. Luận án tiến sĩ Khoa học giáo dục, Trường Đại học Vinh, Nghệ An.
Lê Tấn Đạt (2020). Phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh trong dạy học phương trình đường thẳng, phương trình đường tròn - Hình học 10, Luận văn thạc sĩ Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán, Trường Đại học Đồng Tháp.
Thịnh Thị Bạch Tuyết (2016). Dạy học Giải tích ở trường trung học phổ thông theo hướng bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề thông qua trang bị một số thủ pháp hoạt động nhận thức cho học sinh. Luận án tiến sĩ Khoa học giáo dục, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
Nguyễn Huy Thao, Nguyễn Ngọc Giang, Phạm Huyền Trang, Nguyễn Thị Nga & Dương Minh Tới (2024). Dạy học ứng dụng “Định lí Sin” vào giải các bài toán thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh trung học phổ thông. Tạp chí Giáo dục, 24(3), 19-23.
Lê Minh Cường, Nguyễn Tiến Trung, Phạm Nguyễn Hồng Ngự, Vilaxay Vangchia, Nguyễn Phương Thảo & Trịnh Thị Phương Thảo (2025). Mathematics problem-solving research in high school education: Trends and insights from the Scopus database (1983-2023). European Journal of Science and Mathematics Education, 13(2), 77-89.
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Hùng Vương
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép quốc tế Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDeri Phái sinh 4.0 .




