PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ, TIÊU THỤ SẢN PHẨM CÁ, DÂN SỐ VÀ PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH ĐẾN DẤU CHÂN ĐÁNH BẮT CÁ Ở VIỆT NAM

Tóm tắt

Nghiên cứu này phân tích tác động của phát triển kinh tế và tiêu thụ sản phẩm cá, dân số và phát triển tài chính đến dấu chân đánh bắt cá (Fishing Ground Footprint - FGF) tại Việt Nam trong giai đoạn 1992 - 2018. Bằng cách ứng dụng các phương pháp định lượng tiên tiến gồm Hồi quy phân vị sóng (Wavelet Quantile Regression - WQR) và Hồi quy phân vị trên từng phân vị (Quantile-on-quantile Regression - QQR), nghiên cứu làm rõ mối quan hệ phi tuyến và biến động theo thời gian giữa các yếu tố này. Kết quả cho thấy, sự gia tăng phát triển kinh tế (GDP) và tiêu thụ sản phẩm cá (FC) dẫn đến việc khai thác quá mức tài nguyên biển, gây suy giảm đa dạng sinh học và suy thoái hệ sinh thái ven biển. Bên cạnh đó, phát triển tài chính (CR) có tác động hai chiều đến FGF: trong ngắn và trung hạn, tín dụng mở rộng làm gia tăng khai thác do tiếp cận vốn dễ dàng; tuy nhiên, trong dài hạn, dòng vốn có xu hướng chuyển dịch sang các lĩnh vực bền vững như nuôi biển công nghệ cao. Dân số (POP) thể hiện mối quan hệ phi tuyến với FGF: gia tăng dân số ban đầu làm tăng áp lực khai thác, nhưng khi đạt mức cao hơn, FGF giảm nhờ nâng cao nhận thức cộng đồng và hiệu quả quản lý. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các hàm ý chính sách nhằm điều tiết tốc độ phát triển kinh tế, kiểm soát nhu cầu tiêu dùng hải sản, điều hướng tín dụng và quản lý dân số hiệu quả để thúc đẩy khai thác bền vững, giảm thiểu dấu chân đánh bắt cá tại Việt Nam trong tương lai.